جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )

156

ايران وقضيهء ايران ( فارسي )

نفر انگليسى با او ملاقات و صحبت كرده‌اند از جمله سرهنگ والنتين بيكر در 1873 و سروان ناپير در سال 1874 ، سرمك گرگور 1875 و ادموند اودونوان در سال 1881 « 1 » و بيشتر اين نويسندگان هم او را يا مست ديده‌اند يا در حالت ميگسارى و يا در حال خمار . شراب سفيد قوچان مشهور است و جناب خان به مشروبات ديگر مثل كنياك و عرق و هر نوشابهء ديگرى كه مايهء كافى داشته باشد علاقه‌مند است . ژنرال گرودكف كه در سال 1880 از طرف ژنرال اسكوبلف مذكور با اطلاع شاه در لباس مبدل به خراسان رفت تا براى قشون روس كه با تركمنهاى اتك در ماوراء بحر خزر نبرد ميكردند لوازم خريدارى كند از مىپرستى خان سركردهء كرد اطلاع قبلى داشت و در گزارش مربوط به مأموريتى كه به او واگذار شده بود صميمانه اعتراف مىكند كه جهت تحبيب ميزبان خوش‌مشرب خويش چه اقدامى كرده بوده است : « چون شنيده بوديم كه به مى علاقه دارد چندين بطر شراب و ليكور و ودكا به او تقديم داشتم . جناب شجاع در كمترين مدت چندين پياله از اين مشروبات مختلف سركشيد سپس نوازندگان و رقاصان را فراخواند . كسانى هم كه با او آمده بودند پزشك و نديمانش ، ولى خان و رمضان خان ، آنها نيز تا سرحد جنون نوشيدند و بساط ميگسارى مرتبا داير بود . روز بعد من بديدن امير رفتم و مداركم را به او ارائه دادم بطرىهاى شراب هنوز در جلو او بود و مىگفت كه مستى دارد كم‌كم از سرش بيرون ميرود . در مدت مذاكرات ما ، باز كنياك خورد و ترياك و حشيش كشيد و شراب نوشيد بطوريكه تا ظهر به كلى مست شد . عصر همان روز ما را به شام اروپائى دعوت كرد و باز به مستى كامل افتاد . »

--> ( 1 ) - نويسندگانى كه راجع به قوچان نوشته‌اند : فرايزر 1822 « مسافرتى به خراسان » سر . اى برنز 1832 « مسافرتى به بخارا » سرهنگ وال بيكر 1873 « ابرهائى در مشرق زمين » . سروان ناپير 1874 « يادداشت‌هاى گردش در خراسان » . سرهنگ مك‌گرگور 1875 « سفرى در خراسان » . اودونوان 1880 « واحهء مرو » . ژنرال گرودكف Crodekooff « جنگ در سرزمين تركمنستان » به زبان روسى .